Obiekty

Woreczek kopertowy wykonany z prostokątnego fragmentu cienkiego płótna bawełnianego, zszytego ręcznie wzdłuż krawędzi. Obiekt jest równoboczny. Ma klapę, której wielkość odpowiada wielkości kieszeni. Na klapie widoczne zdobienie. W centralnej części kompozycji umieszczony został wieniec kwiatów wykonany kolorową włóczką, techniką haftu kładzionego. Wieniec wpisany został w prostokątną ramę wykonaną techniką haftu angielskiego. Przy krawędzi widoczna bordiura – techniką mereżki. Widoczne liczne przebarwienia, na całej powierzchni tkaniny.

W pierwszej połowie lat 70. Marcel Łoziński, dokumentalista, którego matka przyjaźniła się z Lechtman, Piwińską i Zakrzewską, a sam był zaprzyjaźniony z Marcelem Lechtmanem (synem Toni), kręcił film o więziennych doświadczeniach tych trzech kobiet. Nagrywał spotkania, w trakcie których odgrywały między sobą sceny z przesłuchań, tortur. Film został skonfiskowany przez władze uczelni, ponieważ temat więzień stalinowskich nadal był tematem cenzurowanym (najsłynniejszym z tego okresu materiałem poddanym cenzurze prewencyjnej były „Rozmowy z katem” Kazimierza Moczarskiego: mimo że fragmenty relacji AK-owca więzionego ze zbrodniarzem hitlerowskim, katem m.in. getta warszawskiego, Jürgenem Stroopem, wydrukowane zostały pod koniec lat 60. w wysokonakładowym tygodniku „Polityka”, nie mogły ukazać się w całości w postaci książkowej aż do 1976 r.). Po latach okazało się, że negatyw został zniszczony (komentarz reżysera do tego filmu: https://www.youtube.com/watch?v=i-w2fhekx8A, dostęp 18.11.2021). Niewielka część materiałów dokumentujących spotkania byłych więźniarek zachowała się jednak, po latach realizator włączył je do filmu „Tonia i jej dzieci”, w którym o losach matki i swoich Wera i Marcel Lechtmanowie rozmawiają ze sobą i siedzącym obok nich reżyserem.

Marta Frączkiewicz, Przemysław Kaniecki