Wskaźnik do Tory (jad)

Jad (hebr., ręka) jest jednym z kilku przedmiotów kultu religijnego, które są związane z przechowywanymi w synagogach zwojami Tory. Ma kształt pałeczki zakończonej dłonią z wyciągniętym palcem wskazującym i używany jest podczas publicznego odczytywania kolejnych fragmentów Tory. Zwoju nie wolno dotykać obnażoną dłonią, dlatego czytając wodzi się po tekście wskaźnikiem. Po użyciu zawiesza się go na udekorowanym zwoju Tory.

Jady wykonuje się najczęściej z metali, przeważnie ze srebra. Do ich produkcji służą również inne surowce, np. kość słoniowa, drewno, kamienie półszlachetne. Niekiedy materiały są łączone ze sobą. Na powierzchni trzonów umieszczane są reliefowe lub rytowane ornamenty roślinne i geometryczne. Równie często pojawiają się teksty fundacyjne lub dedykacyjne, z imieniem ofiarodawcy, datą wykonania i nazwą gminy, dla której dany przedmiot zamówiono. Najstarsze przykłady jadów w znanej nam formie pochodzą z XVI w. (Judaica w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, oprac. E. Martyna, Warszawa 1993, s. 100).

Jad ze zbiorów OEM „Świętokrzyski Sztetl” to posrebrzana podłużna pałeczka, złożona z trzonu o przekroju okrągłym zwężającym się ku górze, oplatanym na całej długości sznurem. W przeplotach umieszczono oczka kamieni szlachetnych: turkusy i korale w oprawie kasetowej. Trzon ozdobiono czterema spłaszczonymi kulami o zróżnicowanej wielkości: dwie umieszczono obok siebie w środkowej części, pozostałe na końcach. Kulę przy szerszym zakończeniu trzonu udekorowano ptakiem siedzącym na gałęzi, do jego grzbietu przylutowano okrągłą sznurowaną zawieszkę o średnicy 1,08 cm. Na drugim końcu trzon ozdobiono dłonią z wyciągniętym palcem wskazującym. Znaki probiercze umieszczono na pierwszym przeplocie trzonu (licząc od strony zawieszki), w prostokątach: monogram złotnika K.∏, monogram probierza A∙A/1894, 84 oraz dwugłowy orzeł.

czytaj więcej
Informacje o obiekcie
Autorstwo
Złotnik K.
Rodzaj obiektu
rzemiosło artystyczne
Czas powstania/datowania
2. połowa XIX w.
Miejsce powstania
Rosja (Europa, Azja)
Materiał/tworzywo
srebro
turkus
koral
Wymiary
wysokość: 39.2 cm, średnica: 3.2 cm
Słowa kluczowe
Prawa autorskie
obiekt nie jest objęty ochroną prawa autorskiego
Właściciel
Ośrodek Edukacyjno-Muzealny „Świętokrzyski Sztetl” w Chmielniku
Numer identyfikacyjny
9