Początki żydowskiego osadnictwa w Izbicy Kujawskiej sięgają 2. połowy XVII w. Jego rozwój zapoczątkował przywilej Kacpra hrabiego Skarbka z 1796 r. Zagwarantował on Żydom wolność handlu i rzemiosła, a gminę żydowską poddał opiece dworu (https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/i/291-izbica-kujawska/99-historia-spolecznosci/137382-historia-spolecznosci, dostęp: 1.03.2021). W 1800 r. miasteczko liczyło 726 mieszkańców, w tym 297 Żydów. W 1820 r. ich liczba wzrosła do 549 osób, a w 1827 r. do 681 (na 1474 mieszkańców) (http://izbica-kujawska.com/informacje/zydzi_osadnictwo.php, dostęp: 1.03.2021).
Przechowywany w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie dokument jest urzędowym wypisem z aktu urodzenia Jakuba Lipińskiego, syna handlarza Manesa i Haji Sury Lipińskich, zamieszkałych w Izbicy. Jako świadków wymieniono podszkolonego Anszela Piotrowskiego i nauczyciela Chajima Kucińskiego. Przy górnej krawędzi znajduje się okrągła pieczęć z państwowym dwugłowym orłem w polu. W otoku napis w języku rosyjskim (cyrylicą) i języku polskim: „7 ½ KOPIEJEK KOP: SIEDM I PÓŁ”. Pod tekstem podano datę wystawienia dokumentu: „w Izbicy dnia 14/26 lipca 1861” oraz podpis: „Burmistrz Miasta Izbicy/ […]”. Przy dolnej krawędzi widoczny okrągły stempel z herbem Rosji w polu i napisem w otoku: „POW. WŁOCŁAWSKI MAGISTRAT M. IZBICY”.
Pismo ma kształt stojącego prostokąta i napisane zostało ręcznie na czerpanym papierze, atramentem w kolorze czarnym. Tekst w całości sporządzono w języku polskim. Na papierze umieszczono pozytywowy znak wodny: herb Rosji i napisy w języku rosyjskim i polskim.
Jakub Lipiński urodził się 7 listopada 1837 r. w Izbicy Kujawskiej. Miał dwanaścioro rodzeństwa, w tym cztery siostry i czterech braci rodzonych oraz jednego brata i trzy siostry przyrodnie. Jego ojciec trzykrotnie wstępował w związki małżeńskie (https://www.geni.com/people/Jakob-Lipinski/6000000018796849486, dostęp: 1.03.2021).
Dokument został podarowany leszczyńskiemu muzeum w 2014 r. przez ks. Szczepana Jana Szymanderę, proboszcza i kolekcjonera antyków z Pruśca koło Rogoźna Wielkopolskiego, który zakupił go na jednej z aukcji internetowych.
Dariusz Czwojdrak
