Obiekty

Zeszyt szkolny do języka polskiego (lub nauki pisania) należący do żydowskiego chłopca – Henryka Enocha. Obejmuje on drugi rok nauki, a wpisy pochodzą z okresu od 3 września do 1 listopada 1940 roku. Henryk urodził się w 1932 roku w Oświęcimiu i mieszkał z rodziną przy ulicy Legionów 8. Podczas II wojny światowej uczestniczył w tajnym nauczaniu, prowadzonym przez Jadwigę Matlak, później Marciniak (1898–1981), nauczycielkę Szkoły Powszechnej im. Królowej Jadwigi w Oświęcimiu. W 1941 roku Henryk został wysiedlony wraz z rodzicami, Jakóbem i Rosą, do getta w Będzinie, gdzie zmarł. Przez cały okres okupacji Jadwiga prowadziła 37 uczniów, z którymi pracowała w małych grupach, zazwyczaj w różnych miejscach, zachowując wyszukane sposoby konspiracji. Wśród jej uczniów były także inne dzieci żydowskie, m.in. Anna Lehrhaft (V klasa). Tajne nauczanie organizował również mąż Jadwigi – Stefan Matlak. Po aresztowaniu przez Niemców był więziony m.in. w Dachau oraz Mauthausen, gdzie został zamordowany w 1941 roku. To nie powstrzymało jednak Jadwigi od dalszego nauczania dzieci w konspiracji. Nauczycielka przechowywała zeszyty Henryka przez kilkadziesiąt lat. Po jej śmierci trafiły one do jej bratanka Jana Ptaszkowskiego, autora, miłośnika i popularyzatora historii Oświęcimia, który podarował je Muzeum Żydowskiemu w Oświęcimiu.