Obiekty

Afisz polskojęzycznej inscenizacji Dybuka Szymona An-skiego w Teatrze Miejskim w Lublinie pochodzi z 1929 r. Było to już drugie polskojęzyczne wystawienie tej sztuki w Lublinie. Sześć lat wcześniej, mimo kampanii antysemickiej i protestów endeckiej prasy, Dybuka grano z bardzo dużym powodzeniem w tym samym teatrze.

W 1921 r. jako pierwsza Dybuka wystawiła w Lublinie Ester Rachel Kamińska (w wersji jidyszowej). Sztuka powracała na deski lubelskich teatrów przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego.

W dniu 20 września 1937 r. w lubelskim kinie „Bałtyk” odbyła się ogólnopolska prapremiera ekranizacji Dybuka w reżyserii Michała Waszyńskiego. Film ten jest do dziś uważany za największe dzieło kinematografii żydowskiej w międzywojennej Polsce.

Szymon An-ski (właśc. Szlojme Zangwił) Rapoport, 1863–1920) – żydowski pisarz, badacz folkloru. Pochodził z rodziny ortodoksyjnej, odebrał tradycyjne wykształcenie religijne, dokształcał się jako samouk. Do 1904 r. tworzył głównie po rosyjsku, w 1905 r. napisał hymn Bundu Di Szwue (jid., „Przysięga”). W tym czasie zwrócił się ku literaturze jidysz, czerpiąc wiele motywów ze skarbnicy folkloru żydowskiego. Około 1914 r. powstał w jidysz i po rosyjsku jego najsłynniejszy utwór – dramat Cwiszn cwej wełtn (jid., „Na pograniczu dwóch światów”), bardziej znany jako Dybuk. An-ski publikował też wiersze, sztuki teatralne, utwory prozatorskie, pamiętniki i studia na temat folkloru (więcej informacji zob. Rafał Żebrowski, An-Ski (An-ski) Sz. (Szymon) (pseud.), Polski Słownik Judaistyczny, https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=19200, dostęp: 1.09.2023).