Obiekty

„Akt kobiecy” Henryka Berlewiego z 1922 r. to jedna najbardziej znanych prac artysty z okresu konstruktywistycznego, kiedy artysta odszedł od tworzenia narodowego stylu żydowskiego i rozpoczynał współpracę z grupą BLOK.

W 1928 r. Henryk Berlewi żegnając się przed wyjazdem do Paryża z warszawską publicznością wystawą w Żydowskim Towarzystwie Krzewienia Sztuk Pięknych podsumowywał swoje dotychczasowe osiągnięcia: „Rozwijając dalej rozpoczętą pracę nad budową i malarską fakturą w 1923 oddalałem się coraz bardziej od »przedmiotu« i przybliżałem się do czystych elementów formy, do elementarnego uformowania. […] Dążenie do podstawowych elementów artystycznych, proste malowanie, upraszczanie środków malarskich, ekonomia formy, zmechanizowanie jej to wszystko razem wyznaczyło drogę popularyzacji sztuki i zrobienia z niej po prostu »chleba razowego«. […] Zredukowałem liryzm i romantyzm i starałem się skierować moją pracę do wąskiego grona z szerokiej masy. Geometryzacja figur, urbanistyczne korzenie, które były w tym okresie szły równolegle z rozwojem techniki, pracy i przemysłu” (H. Berlewi, „Majn ojssztelung” [Moja wystawa], „Literarisze Bleter” 1928, nr 2, s. 31–32).

„Akt kobiecy”, w którym czytelna sylwetka siedzącej na krześle kobiety zamknięta jest w uproszczonych, geometryczno-kubizujących figurach o prostych i obłych kształtach i kolorystyce ograniczonej do brązów i czerni, jest jedną z wcześniejszych realizacji Berlewiego w nowym stylu. A zarazem może stanowić plastyczne credo twórczości artysty, który wiele lat później pisał: „Wyznaczam prostym formom geometrycznym, zwykłym strukturom seryjnym funkcję poetycką w całym znaczeniu tego słowa” (H. Berlewi, „Post scriptum”, „Poezja” 1966, nr 11).

Renata Piątkowska