Obiekty

Wspomnienie getta warszawskiego prześladowało Franza Mawicka przez wiele lat. Długotrwałą traumę zapowiadał zresztą już jeden z fragmentów relacji, spisanej jeszcze przed końcem wojny: „Na lewo stoi niska szopa, której drzwi są otwarte. Przed tą szopą leżą ułożone w duży stos zwłoki dzieci, od jednodniowych do mniej więcej trzyletnich. Wygląda to jak duży stos popsutych lalek. Obraz ten prześladuje mnie jak zły sen” (cytat za edycją w opracowaniu Tomasza Szaroty - F. Blättler [Mawick], ,,Warszawa 1942. Zapiski szofera szwajcarskiej misji lekarskiej", PWN 1982, s. 64).

Ta fotografia (której awersu nie publikujemy ze względów etycznych) należy do grupy zdjęć nagich ciał, które zreprodukowane były w jego książce (tego zdjęcia jednak nie znajdujemy w książce; we wstępie do szwajcarskiego wydania zastrzeżono, że relacja zawiera tylko część większego zbioru zdjęć).

Przedstawia dwa nagie, bardzo chude ciała w otwartym karawanie pogrzebowym. Jedno ciało widoczne jest w całości, do połowy znajduje się w karawanie, dolna połowa opada na ziemię, drugie ciało widoczne tylko częściowo (nogi). Obok po prawej stoi mężczyzna, ujęty całopostaciowo, ma ubraną czapkę z daszkiem i ciepłą kurtkę, patrzy na ciała. To jeden z ,,przewodników'' Mawicka po przestrzeniach domu pogrzebowego i cmentarza na początku 1942 r.

Karawan widoczny jest od tyłu, ma napis przy dachu, nad otwartymi drzwiczkami: GRZYBOWSKA 32 | TEL. 6-76-93 || ZAMENHOFA 26 | SMOCZA 27. Jakkolwiek nie rozpoznajemy na tym etapie badań getta tych adresów jako miejsc funkcjonowania zakładu pogrzebowego ,,Ostatnia Posługa", zgadza się telefon (taki sam w książce telefonicznej z 1942: ,,Amtliches Fernsprechbuch für den Distrikt Warschau", s. 126, tu adres Grzybowska 11), stąd jest to na pewno karawan tego zakładu.

Zdjęcie w układzie pionowym, odbitka na papierze Agfa-Lupex. Margines na awersie - wzdłuż krawędzi. Krawędzie odbitki ząbkowane (delikatnie), nierówno przycięte, nieco większy niż inne prawy górny róg.

Napis na rewersie Helmy Spethmann, w języku niemieckim (transkrypcja: Svea Hammerle): ,,Leichentransport'' auf dem | Judenfriedhof in Warschau | 1942

(,,Transport zwłok'' na cmentarzu żydowskim w Warszawie | 1942)

Przemysław Kaniecki