Obiekty

Jest to grupowa fotografia zapewne grona pracowników Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie, na schodach willi dyrektora Stanisława Szymańskiego. Wśród nich Józef Mamelok, mąż Haliny z Baruchów – postać wskazana przy górnej krawędzi zachowanej części tekturki (tekturka, na której umocowano zdjęcie, była pierwotnie dużo większe, ale została przycięta – w celu umieszczenia w ramce?). Mamelok był dyrektorem handlowym Towarzystwa (w „Spisie abonentów Państwowej Sieci Telefonicznej Okręgu Krakowskiej Dyrekcji Poczt i Telegrafów według stanu z dnia 31 grudnia 1924” – został wymieniony także przy Towarzystwie Fabryk Chemicznych Zagłębie, na s. 160, zob. skan ,,Spisu abonentów", dostęp 28.01.2021; z innych funkcji: był także m.in. pełnomocnikiem Fabryki Lin i Drutu w Sosnowcu). Widoczne jedynie trzy kobiety – być może z rodziny dyrektora Szymańskiego. Willa Szymańskich została wzniesiona pod koniec XIX w., była częścią osiedla robotniczego Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie – osiedla TAZ (wpisanego do rejestru zabytków w 1991 r.; willa obecnie funkcjonuje jako biblioteka).

Kazimierz Badziak i Jacek Walicki tak piszą o historii powstania TAZ-u: „W latach 50. XIX w. pojawił się w Łodzi Majer Ginsberg, który wraz ze starszym bratem Eizykiem (Ajzykiem) był współwłaścicielem domu handlowego «E. Ginsberg et Co». Prowadził również rozliczne interesy ze swoim szwagrem Adolfem (Wolfem) Landauem. Dziećmi Majera i Rozalii Ginsbergów byli: Bernard, Adolf i Wilhelm (Wolf). Dwaj pierwsi byli założycielami domu handlowego «Bernard Ginsberg», później «Bracia Ginsberg», z siedzibą w Berlinie, który m.in. specjalizował się w dostawach bawełny na rynek Królestwa, a także prowadził rozliczne operacje kredytowo-finansowe. Firma ta w latach 1868-1878 dzierżawiła przędzalnię bawełny, a także, wraz z bankierem berlińskim, Emanuelem Lohnsteinem, drukarnię tkanin od spadkobierców Ludwika Geyera. W dniu 9 sierpnia 1869 r. bracia: Bernard, Adolf i Wilhelm nabyli na własność osadę fabryczną w dobrach Kromołów, gdzie była czynna przędzalnia bawełny. W ten sposób Ginsbergowie stworzyli podstawy do rozwoju wielkiego przedsiębiorstwa bawełnianego – Tow. Akc. «Zawiercie»” (K. Badziak, J. Walicki, „Żydowskie organizacje społeczne w Łodzi ”, Łódź 2002, s. 221-222).

Przemysław Kaniecki