Obiekty

Srebrny kubek kiduszowy ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Tarnowie ma kształt odwróconego, ściętego stożka, lekko dzwonowatego, na niskim cokoliku. Na płaszczu posiada grawerowaną dekorację w postaci czterech prostokątnych ramek zwieńczonych podwójnymi ostrymi łukami. Ramki wykonane są podwójną przerywaną linią, z pionowym romboidalnym elementem pomiędzy łukami. W ramkach znajdują się naprzemiennie stylizowane motywy architektoniczne i roślinne. Ramka nawiązuje kształtem do motywu dwóch tablic Dekalogu. Z kolei motywy architektoniczne mogą odnosić się do widoków Jerozolimy lub innych żydowskich miejsc świętych w Ziemi Obiecanej.

Na spodzie widnieją dwa puncowane znaki złotnicze: 1. austriacka cecha podstawowa dla srebra próby „3” probierni krakowskiej; 2. imienny znak złotnika: „MJ” – Marcina Jarry (1852–1938), związanego z krakowską fabryką wyrobów srebrnych i platerowanych działającą w latach 1901–1927. Liczne drobne rysy, nieznacznie zdeformowany brzeg, niewielkie wgniecenie na dnie i na płaszczu kubka świadczą o niefortunnym jego przechowywaniu.

Kidusz (hebr., „uświęcenie”) to krótka ceremonia polegająca na odmówieniu modlitwy nad kielichem wina w wieczór rozpoczynający szabat i inne święta. Wypowiada ją w obecności całej rodziny pan domu zaraz po powrocie z synagogi, przed wieczornym posiłkiem, i powtarza następnego dnia rano. Modlitwa składa się z dwóch błogosławieństw: jednego nad winem, drugiego nad szabatem lub innym świętem pustynię. Do odprawienia kiduszu służą specjalnie do tego celu przeznaczone pucharki lub kubki.

Kubek, wraz z innymi srebrami (kieliszkami i kubkami), znaleziono w piwnicy budynku muzealnego przy Rynku 20 (obecnie mieści się tam Muzeum Historii Tarnowa i Regionu) podczas prac remontowych prowadzonych w latach 1971–1975. Zapewne został on ukryty w tym miejscu w czasie II wojny światowej. Jego pierwotne pochodzenie nie jest znane. W 1973 r. przedmiot został przekazany do Muzeum Okręgowego w Tarnowie przez Komendę Miejską i Powiatową Milicji Obywatelskiej w Tarnowie.

Barbara Bułdys