Medalion z kości słoniowej w kolorze beżowym przedstawiający popiersie kobiety. Pod popiersiem znajduje się wyryty napis w języku polskim: „Babci”. Na odwrocie napis: „Państwu Marczewskim. Buchner. 1934”.
Dar Zygmunta Marczewskiego.
Darczyńca, Zygmunt Marczewski, urodził się w latach 20. XX wieku w Zawierciu. Medalion to prezent dla matki Marczewskiego od przyjaciela rodziny Ignacego Icchaka Buchnera – urzędnika, rzeźbiarza, projektanta wzorów na tkaniny dla jednego z zakładów w Zawierciu i działacza organizacji syjonistycznej. „Był spokojnym i kulturalnym Żydem. Ludzie go szanowali i cenili. Podziwiali jego wzornictwo”. Ojciec Marczewskiego, dyrektor jednego z zakładów metalowych w Zawierciu, zaprzyjaźnił się z Buchnerem. „Nie było uroczystości rodzinnej, której byśmy razem nie świętowali. Buchnerowie byli z nami przez całe moje dzieciństwo. Zawsze mówiłem do niego wujku i po latach nawet nie jestem pewien, czy miał na imię Maks”. Marczewski nie pamięta, z jakiej okazji Buchner podarował jego matce w 1934 roku medalion. Kiedy wybuchła wojna, obie rodziny ustaliły, że jedynaczka państwa Buchnerów wyjedzie pod miasto do dziadków państwa Marczewskich. „Dochodziły do nas okropne wiadomości... Dlatego osłupieliśmy, gdy któregoś dnia na wieś przyjechał Buchner i zabrał dziewięcioletnią Dzidzię do miasta. Ojciec gorąco namawiał go, żeby nie rezygnował z ukrycia córki, ale ten się uparł. Twierdził, że rozmawiał z Niemcami i ci zapewnili go, że nic im nie grozi”. Później Marczewscy dowiedzieli się, że wszyscy Buchnerowie zostali zamordowani. „Czuliśmy się tak, jakby zginął ktoś z naszej rodziny. Rodzice płakali, a ja byłem zdruzgotany... Kiedy usłyszałem, że muzeum poszukuje pamiątek po Żydach, nie zastanawiałem się nawet minuty. Od razu zdecydowałem, żeby pokazać ten medalion innym. Buchner zasługiwał na uznanie i szacunek. Może chociaż w ten sposób mu go zapewnię”.
W 1940 roku Ignacy Icchak Buchner został mianowany przewodniczącym Judenratu w Zawierciu. Na początku 1942 roku Niemcy, za pośrednictwem Mosze Merina (Meryna), przewodniczącego judenratów w Zagłębiu, przekazali Buchnerowi rozkaz sporządzenia listy chorych Żydów. Buchner odmówił. Merin miał przekazać tę informację Niemcom, którzy aresztowali Buchnera. Wraz z rodziną został wysłany do obozu Auschwitz-Birkenau, gdzie wszyscy zginęli. Również Merin nie przeżył wojny, zamordowany przez Auschwitz. w Zawierciu.
Natalia Różańska
