Obiekty

Półmisek używany onegdaj jako naczynie, na którym kładziono chałę podczas szabatu. O takim przeznaczeniu świadczy hebrajska inskrypcja umieszczona na półmisku, oznaczająca błogosławieństwo chleba wypowiadane w trakcie szabatu – „Błogosławiony jesteś Panie, Boże nasz, Królu Wszechświata, dobywający chleb z ziemi”. Chały powinny być dwie, ze względu na pamięć o podwójnej porcji manny otrzymywanej przez Izraelitów co piątek, by mogli obchodzić szabat. 

Wedle tradycji rabinicznej naczynie pełniące rytualne funkcje religijne powinno być estetyczne, gdyż jest przeznaczone Bogu. Nie dziwi więc sygnowanie półmiska przez słynącą z wyrobu wysokiej jakości platerów i brązów firmę „Bracia Henneberg” (o rozwoju oraz historii firmy możesz przeczytać w nocie poświęconej tacy rytualnej: MPOLIN-M152). 

Prezentowane naczynie to płytki owalny półmisek z szerokim kołnierzem. Brak mu wyodrębnionej stopy, natomiast ma płaską, stopniowaną pokrywę, ze sterczyną w formie siedzącego baranka. W połowie wysokości pokrywy znajduje się grawerunek. W języku hebrajskim wygrawerowano błogosławieństwo wypowiadane przed zjedzeniem chleba. 

Błogosławieństwo (z hebr. b’racha) jest niezwykle ważnym elementem w judaizmie. Jedne z najważniejszych błogosławieństw dotyczą właśnie jedzenia oraz picia. Mają one za zadanie wyrazić wdzięczność Bogu jako Stwórcy świata. Formuły takich podziękowań były obecne już w czasach Drugiej Świątyni. 

Warto podkreślić, iż częstotliwość wypowiadanych błogosławieństw zależy od stopnia religijności poszczególnych ludzi. Świeccy oraz zsekularyzowani Żydzi będą je odmawiać jedynie przy okazji ważniejszych świąt, podczas gdy w społecznościach ortodoksyjnych ilość i częstość błogosławieństw jest naprawdę duża. Istnieją błogosławieństwa za wyjście z toalety czy za ujrzenie tęczy. Dobrym polem do obserwacji życia ortodoksyjnych Żydów i ich zachowań w czasie świąt jest izraelski serial „Shtisel”. 

Obiekt przekazany do muzeum przez Jerzego Zająca.

NR