Obiekty

„Porwanie Europy”, ok. 1935 | Obraz podejmuje obecny od wieków w sztuce europejskiej wątek z greckiej mitologii – porwania tyryjskiej królewny, Europy, przez najwyższego boga Greków, Zeusa. U Nachta jest to raczej ironiczna wariacja historii uprowadzenia słynącej z urody córki króla Agenora. Zeus przybrał postać śnieżnobiałego byka i pojawił się na łące, gdzie bawiła się Europa i jej przyjaciółki. Byk-Zeus uwiódł królewnę swą łagodnością i nakłonił, by usiadła na jego grzbiecie. Zerwał się wtedy do biegu, przepłynął morze i dotarł do groty na Krecie. Tam boski gwałt przypieczętował się narodzinami dwóch synów: Minosa i Radamantysa. Jednak w dziele Nachta, ani byk nie jest biały, ani królewna łagodna i naiwna, zaś ujęcie motywu jest właściwie na skraju karykatury.

Budowane szeroką, nasyconą plamą barwną „Porwanie Europy” zintensyfikowane ekspresyjną formą, groteską i humorem potwierdza, że malarstwo Nachta-Samborskiego choć zakorzenione w tradycji sztuki francuskiej jest odrębne, czerpie zarówno z dzieł niemieckich ekspresjonistów, jak i francuskich postimpresjonistów, fowistów i twórców kręgu École de Paris.

Oprócz płótna z kolekcji Muzeum POLIN zachowała się wersja „Porwania Europy” malowana farbą olejną na papierze. W tym wariancie kompozycja jest prawie identyczna, ale mimo jasnej, nasyconej kolorystyki wymowa obrazu jest jeszcze mocniejsza – królewna Europa w ręku trzyma dwuząb i ogląda się za siebie z groźnie zmarszczonymi brwiami. Zbigniew Taranienko przywoływał uwagi Jerzego Stajudy dotyczące wersji pierwszej – o „mitycznym żarcie, wskazującym raczej na ujeżdżanie porywacza przez Europę niż o zadawanym jej gwałcie”, po czym stwierdzał: „w drugiej wersji Europa mocno siedzi na wychudłym byku i groźnie spogląda za siebie” (Z. Taranienko, „Pryncypia, wolność malarza, formy aktu”, w: Artur Nacht-Samborski, „Akty/Nudes”, s. 23, il. s. 58).

Dar rodziny artysty |RP

; „Porwanie Europy”, ok. 1935 | Obraz podejmuje obecny od wieków w sztuce europejskiej wątek z greckiej mitologii – porwania tyryjskiej królewny, Europy, przez najwyższego boga Greków, Zeusa. U Nachta jest to raczej ironiczna wariacja historii uprowadzenia słynącej z urody córki króla Agenora. Zeus przybrał postać śnieżnobiałego byka i pojawił się na łące, gdzie bawiła się Europa i jej przyjaciółki. Byk-Zeus uwiódł królewnę swą łagodnością i nakłonił, by usiadła na jego grzbiecie. Zerwał się wtedy do biegu, przepłynął morze i dotarł do groty na Krecie. Tam boski gwałt przypieczętował się narodzinami dwóch synów: Minosa i Radamantysa. Jednak w dziele Nachta, ani byk nie jest biały, ani królewna łagodna i naiwna, zaś ujęcie motywu jest właściwie na skraju karykatury.

Budowane szeroką, nasyconą plamą barwną „Porwanie Europy” zintensyfikowane ekspresyjną formą, groteską i humorem potwierdza, że malarstwo Nachta-Samborskiego choć zakorzenione w tradycji sztuki francuskiej jest odrębne, czerpie zarówno z dzieł niemieckich ekspresjonistów, jak i francuskich postimpresjonistów, fowistów i twórców kręgu École de Paris.

Oprócz płótna z kolekcji Muzeum POLIN zachowała się wersja „Porwania Europy” malowana farbą olejną na papierze. W tym wariancie kompozycja jest prawie identyczna, ale mimo jasnej, nasyconej kolorystyki wymowa obrazu jest jeszcze mocniejsza – królewna Europa w ręku trzyma dwuząb i ogląda się za siebie z groźnie zmarszczonymi brwiami. Zbigniew Taranienko przywoływał uwagi Jerzego Stajudy dotyczące wersji pierwszej – o „mitycznym żarcie, wskazującym raczej na ujeżdżanie porywacza przez Europę niż o zadawanym jej gwałcie”, po czym stwierdzał: „w drugiej wersji Europa mocno siedzi na wychudłym byku i groźnie spogląda za siebie” (Z. Taranienko, „Pryncypia, wolność malarza, formy aktu”, w: Artur Nacht-Samborski, „Akty/Nudes”, s. 23, il. s. 58).

Dar rodziny artysty |RP