Obiekty

Ozdobna serweta służąca do przykrycia chałki podczas wieczerzy szabatowej. Prezentowana serweta wykonana jest z tkaniny bawełnianej o kształcie jest zbliżonym do rombu o zaokrąglonych krawędziach. Brzeg serwety jest szeroki, w całości ozdobiony haftem richelieu, znanym także jako haft wenecki. To rodzaj ażurowego haftu imitującego koronkę. Tutaj „koronką” podkreślone zostały kontury kwiatów i liści wyciętych w tkaninie tworząc ozdobną, szeroką ramę dla centralnego pola.

W centralnym polu serwety, również z użyciem haftu richelieu, wykonany został napis w języku hebrajskim. Napis zajmuje trzy linie. W pierwszych dwóch od góry możemy odczytać:

 זכור את יום השבת לקדשו (zachor et jom ha-szabat le-kodszo). To treść czwartego z dziesięciu przykazań zawartych w Drugiej Księdze Mojżeszowej, zwanej Księgą Wyjścia (Wyjścia 20:8-11). W polskim tłumaczeniu przykazanie brzmi „Pamiętaj o dniu Szabatu, aby go święcić”.

Poniżej (w ostanie linijce tekstu) widnieje: תרצג (ostatnia litera jest mało czytelna). Należy pamiętać, że znaki hebrajskiego alfabetu mają również wartości liczbowe. Ta kombinacja mówi nam, że serweta została wykonana w roku 5693. Licząc według kalendarza juliańskiego to 1933 rok. Zarówno umieszczanie dat na serwetach na chałkę, jak i przywołany wyżej cytat należą do popularnych motywów w ich zdobnictwie.

Prezentowana serweta została przekazana do zbiorów Muzeum POLIN przez Lucjannę Kuźnicką (z domu Adamczyk). Rodzina Adamczyków, pochodząca z okolic Ostrowca Świętokrzyskiego, otrzymała ją jako dowód wdzięczności za ukrywanie dwóch synów Icka i Sary Frymlów (Chaima i Mojżesza). Reszta rodziny Frymel (Icek, Sara oraz córka Blimka) zginęła w Treblince. Członkowie rodziny Adamczyków zostali uhonorowani odznaczeniem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Marta Frączkiewicz