Obiekty

Chazan (hebr. kantor), obok rabina, rzezaka rytualnego i nauczyciela religii zaliczany jest do grona urzędników synagogalnych. Odpowiada za prowadzenie modłów, zwłaszcza w szabat i w święta. Szczególnie cenione są jego uzdolnienia wokalne. Piękny głos zapewnia kantorowi sławę i uznanie współwyznawców, często otwierając drzwi do kariery na wielkich scenach operowych i estradowych (A. Unterman, Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, Warszawa 1994, s. 56–57).

Zniszczona w 1939 r. wielka synagoga w Toruniu znajdowała się na terenie Zespołu Staromiejskiego. Miejscowej gminie żydowskiej służyła od 1847 r. (http://cmentarze-zydowskie.pl/torun_zydzi.htm, dostęp: 26.02.2021). Toruńscy Żydzi posiadali również bejt ha-midrasz (hebr. dom nauki, pełniący funkcję szkoły i domu modlitwy), a od 1932 r. zarządzali synagogą w Chełmży. Kantorami w okresie międzywojennym byli m.in. Max Moszkowski oraz niejaki Rozensztajn (A. Bieniaszewska, Żydzi w Toruniu w latach 1793–1950 [w:] „Rocznik Toruński”, 2011, t. 38, s. 41–43).

Stolik kantora znajdujący się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie ma czworoboczny blat o trapezoidalnym kształcie, wsparty na ośmiobocznym trzonie. Blat mocowany jest pod kątem ok. 25º. Trzon rozgałęzia się na cztery ramiona, załamane pod kątem rozwartym, wsparte na okrągłych stopach. Trzon w całości ozdobiono nacięciami o łuskowatym kształcie.

Przedmiot został zakupiony w 1993 r. w antykwariacie przy ul. Grodziskiej w Poznaniu. Z ustnej relacji sprzedawcy wynikało, że pochodził z synagogi w Toruniu lub z tamtejszego domu modlitwy. Pulpit do 2004 r. eksponowany był na stałej wystawie poświęconej historii i kulturze Żydów, którą prezentowano w siedzibie Działu Judaistycznego Muzeum Okręgowego w Lesznie.

Dariusz Czwojdrak