Obiekty

Seder (hebr. porządek) to uroczysta wieczerza, którą Żydzi spożywają w pierwszy wieczór święta Pesach (w diasporze są to dwa wieczory). Na stole pojawiają się wówczas podane na odświętnej zastawie stołowej specjalne potrawy i napoje o symbolicznym znaczeniu. Należą do nich m.in. cztery puchary wina upamiętniające zawarte w Księdze Wyjścia (6,6–7) cztery określenia oznaczające wybawienie, napełniony winem dekoracyjny puchar dla proroka Eliasza i koszerna, wytrawna wódka, zwana pejsachówką, sporządzana zwykle ze śliwek (zob. A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 228–232; Judaica w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, oprac. E. Martyna, Warszawa 1993, s. 302–303). Podczas świątecznej uczty wódkę pije się ze srebrnych albo ze szklanych kieliszków, niekiedy mających kształt kufelków i posiadających nadlewany lub wytłoczony napis „Pesach”.

Porcelanowy talerz sederowy ze zbiorów OEM „Świętokrzyski Sztetl” ma sześć płytkich miseczek (dł. 8,4 cm, szer. 5,5 cm) o kształcie sercowatym, rozmieszczonych koncentrycznie wokół okrągłej miseczki (średnica 5,5 cm). Tło pozłacane, we wgłębieniach umieszczone były srebrne napisy hebrajskie: zeroa (udziec jagnięcia), charoset (pasta z orzechów, migdałów, jabłek itd.), chazaret (chrzan), karpas (pietruszka lub seler), bejca (jajko) oraz maror (gorzkie zioła), wskazujące rozmieszczenie potraw. Na spodniej powierzchni widoczna sygnatura: korona, a pod nią „TK/ Thuny/ Czechoslovakia”. Stan zachowania dobry. Srebrne napisy we wgłębieniach nieczytelne, środkowa miseczka porysowana, złoto na krawędziach przetarte.