Obiekty

Tarcza na Torę (hebr. tas) to jedna z ozdób nakładanych na zwój Tory, ubrany w tzw. sukienkę (hebr. meil). Tarcza ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Tarnowie wykonana została w formie repusowanego, częściowo złoconego kartusza, z przewiązanymi ozdobnie kotarami (paludament) u góry – na osi z koroną wieńczącą kompozycję. Z tyłu, w górnej części tarczy, znajdują się trzy pierścienie (koluszka) umożliwiające założenie tarczy na sukienkę nakładaną na zwój Tory.

W środku tarczy znajduje się poziomy prostokątny otwór z niewielką skrzyneczką, ujęty w złoconą ramkę, zamykany od tyłu na zasuwkę. Ze względu na oszczędność czasu zwoju Tory nie należy przewijać w synagodze. Dlatego aby przygotować się do czytania i uniknąć pomyłki, dzień wcześniej właściwy zwój oznaczano tabliczkami z nazwami świąt, do czego służyła skrzyneczka na tarczy. Ponad nią znajdują się dwie prostokątne, zwieńczone łukami tablice z Dziesięciorgiem Przykazań. Wygrawerowano na nich napisy w języku hebrajskim (po dwa pierwsze słowa każdego z przykazań). Tablice podtrzymywane są po bokach przez dwa złocone, antytetycznie umieszczone lwy (symbol pokolenia Judy, z którego pochodził król Dawid i będzie pochodzić Mesjasz), stojące na tylnych łapach.

Tarcza posiada znaki złotnicze: na awersie poniżej otworu: 1. austriacka cecha podstawowa dla srebra próby „3” probierni wiedeńskiej, używana w latach 1872–1922; 2. imienny znak złotnika: w poziomym, prostokątnym polu o ściętych narożach – inicjały „CW”. Na zasuwce: 3. powtórzona cecha imienna; 4. cecha probierni wiedeńskiej do znakowania podrzędnych części większych wyrobów srebrnych – litera „A” w pionowym prostokącie o ściętych narożach; 5. powtórzona cecha do znakowania części podrzędnych (dwukrotne jej wybicie oznaczało próbę srebra „1”, „2” lub„3”).

Do Muzeum Okręgowego w Tarnowie tarcza została zakupiona w 1978 r. od osoby prywatnej. Jej pierwotne pochodzenie nie jest znane.

Barbara Bułdys